zob xesteliyine kimlerde rast gelinir

Ailə üzvlərində qalxanvari vəzi xəstəliyi olanlarda
Ailəsində zob, haşimoto xəstəliyi, qalxanvari vəzi şişi, qalxanvari vəzin xərçəngi və Qreyvs xəstəliyi kimi qalxanvari vəzi xəstəlikləri olan xəstələrdə zob xəstəliyinə daha tez-tez rast gəlinir.
50 yaşından yuxarı qadınlarda qalxanvari vəzi çatışmazlığı artır. Kişilərdə isə 60 yaşından sonra qalxanvari vəzi xəstəliyinə daha çox rast gəlinir.
Daha əvvəl qalxanvari vəzi xəstəliyi və ya qalxanvari vəzi əməliyyatı keçirən xəstələrdə
Daha əvvəl hər hansı qalxanvari vəzi xəstəliyi keçirmiş xəstələrdə bu xəstəliyə rast gəlinmə tezliyi daha yüksəkdir. Daha əvvəl qalxanvari vəzin çatışmazlığı və ya qalxanvari vəzin normadan çox işləməsi, tiroidit adlanan qalxanvari vəzin iltihabından əziyyət çəkmisinizsə, bu xəstəliklərin bəziləri təkrar inkişaf edə bilər və hormonlarınızda vaxt keçdikcə dəyişikliklər yarana bilər.
Zob xəstəliyi olan xəstələrdə
Qalxanabənzər vəzin (tireoid vəzi) böyüməsi zob adlanır. Zobu olan xəstələrin hormanlarında artma və ya azalma ola bilər. Boyununuzda şişkinliyin olması sizdə zobun olmasının əlamətidir. Zobu olan şəxslərdə qalxanvari vəzi xəstəliyinin inkişafı və ya qalxanvari vəzi hormanlarında pozulma mümkündür.
Siqaretdən istifadə edən şəxslərdə
Siqaret çəkən şəxslərdə zob və ya digər qalxanvari vəzi xəstəliklərinə daha sıx rast gəlinir.
Klimaks və ya menopauza dövründə olan qadınlarda
Klimaks və ya menopauza dövründə olan qadınlarda qalxanvari vəzi xəstəliklərinin əmələ gəlmə riski artır.
Böyrəküstü vəzi çatışmazlığı, revmatoid artrit, qırmızı qurd eşənəyi (Lupus xəstəliyi) olan şəxslərdə
Böyrəküstü vəzinin az işləməsi (Addison xəstəliyi) və digər revmatizm xəstəliklərinə Haşimoto və ya Qreyvs kimi adlanan qalxanvari vəzi xəstəlikləri ilə birlikdə daha sıx rast gəlinir. Bu cür xəstəlikləriniz varsa, qalxanvari vəzi hormonlarını müayinə etdirməlisiniz.
Şəkər xəstələrində
Şəkər xəstələrində qalxanvari vəzi hormanlarında pozulmaya daha sıx rast gəlinir. Şəkər xəstəliyiniz varsa, ildə bir dəfə tireoid stimulə edici hormon (TSH) səviyyəsini ölçdürməlisiniz.
Qalxanvari vəzi iltihabı (tiroidit) keçirənlərdə
Daha əvvəl qalxanvari vəzi iltihabı (tiroidit) keçirənlərdə qalxanvari vəzi xəstəliyi təkrar inkişaf edə bilər. Bu şəxslərin bəzilərində qalxanvari vəzi çatışmazlığı yaranma riski olduğundan onlar həkim nəzarəti altında olmalıdır.
Doğuşdan sonra bəzi qadınlarda qalxanvari vəzi çatışmazlığı yarana bilər
Doğuşdan sonra ilk iki il ərzində 5-7% qadında qalxanvari vəzi çatışmazlığına rast gəlinə bilər. Halsızlıq, yorğunluq və yaddaşın itirilməsi kimi şikayətləriniz varsa, tireoid stimulə edici hormon (TSH) səviyyəsinizi ölçdürün.
Allergiya xəstəliyi olan şəxslərdə
Məxmərək adlanan dəri xəstəliyi, qaşıntı və allergik riniti olan şəxslərdə qalxanvari vəzi hormanlarında pozulma ola bilər. Bu şəxslərdə qalxanvari vəzi müayinələrinin aparılması tövsiyə edilir.
Qanazlığı olan şəxslərdə
Qanazlığı qalxanvari vəzin çatışmazlığında sıx rastlanır. Hipotiroidizm adlandırdğımız qalxanvari vəzin çatışmazlığında (xüsusilə Haşimoto xəstəliyində) dəmir və B12 vitaminin çatışmamazlığı ilə əlaqədar qanazlığı yaranır.
Qanda lipidlərin (xolestrol və ya triqliserid) səviyyəsi yüksək olan şəxslərdə
Qalxanvari vəzui çatışmazlığı və ya şəkər xəstələrində qanda lipidlərin səviyyəsi yüksək olur. Qanda lipidlərin səviyyəsi yüksək olan şəxslərdə qanda şəkərin miqdarı ilə birlikdə qalxanvari vəzi hormanlarının səviyyəsi də ölçülməlidir.
Daun və ya terner sindromu olan xəstələrdə
Daun və ya terner sindromu olan uşaqlarda doğumla birlikdə yaranan genetik xəstəlikdir. Bu xəstəliyi olanlarda qalxanvari vəzi hormonlarında pozulmaya daha sıx rastlandığı üçün qalxanvari vəzi hormonlarının səviyyəsi ölçülməlidir.
Baş və ya beyin zədələnməsi və ya beyin əməliyyatı keçirən xəstələrdə
Hər hansı səbəbdən beyin travması və ya xəsarəti keçirən şəxslərdə beyində yerləşən hipofiz vəzində zədələnmə və daha sonra qalxanvari vəzi çatışmazlığı yarana bilər. Hipofiz vəzindən əməliyyat olunan xəstlərdə qalxanvari vəzi hormonu müayinələri aparılmalıdır.
Bəzi dərmanları istifadə edən şəxslərdə
Ürək ritmi pozulmasının müalicəsi üçün amiodaron dərmanından istifadə edən xəstələrdə, psixiatrik xəstəliklərin müalicəsində istifadə edilən litium tərkibli dərmanlar qəbul edən və hepatitin müalicəsi üçün  interferon alfa və beta kim dərmanlardan istiadə edən xəstələrdə tireoid hormonlarının pozulmasına tez-tez rast gəlinir. Bu dərmanlardan istifadə edərkən vaxtaşırı olaraq qalxanvari vəzi hormon müayinələri aparılmalıdır.
Baş və boyun üçün radioterapiyadan (şüa müalicəsindən) istifadə edənlər
Baş və boyun üçün radioterapiyadan (şüa müalicəsindən) istifadə edənlərdə tireoid hormonlarının pozulmasına tez-tez rast gəlinir.
Erkən doğulmuş, çəkisi çox az olan uşaqlarda
Erkən doğulmuş və çəkisi çox az olan uşaqlarda tireoid hormonu pozulması ola bilər. Bu cür uşaqların analarında da qalxanvari vəzi hormonları müayinə olunmalıdır.
Süd vəzi xərçəngi olan xəstələrdə
Qalxanabənzər vəzin çatışmazlığı və qalxanvari vəzi düyünlərinə süd vəzisi xərçəngi olan qadınlarda tez-tez rast gəlindiyi üçün bu cür xəstələrdə qalxanvari vəzi hormonları müayinə olunmalıdır.
Qanda natrium miqdarı aşağı olan şəxslərdə
Qalxanvari vəzin çatışmazlığı bəzi şəxslərdə qanda natrium miqdarını aşağı sala bilər. Nadir hallarda, sadəcə qanda natrimun miqdarının aşağı düşməsi ilə özünü büruzə verən qalxanvari vəzi çatışmazlığı yarana bilər. Bu şəxslərdə qalxanvari vəzi hormonları müayinə olunmalıdır.
Qanda CPK (kreatin fosfakinaz) və LDH (laktat dehidroqenaz) səviyyəsi yüksək olanlarda
Hər hansı səbəblə qan müayinəsi aparıldığı zamanı qanda CPK (kreatin fosfakinaz) və LDH (laktat dehidroqenaz) səviyyəsi yüksək olan şəxslərdə qalxanvari vəzi çatışmazlığı ola bilər. Bu şəxslərdə TSH hormon səviyyəsi yoxlanılmalıdır.
Qaraciyər müayinələrinin (SGOT, SGPT, ALP, GGT) nəticələri yüksək olanlarda
Hər hansı səbəblə qaraciyər müayinələri adlandırılan SGOT, SGPT, qələvi fosfataza (ALP) və GGT müayinələri yüksək olduqda qalxanvari vəzi çatışmazlığı ola bilər. Bu şəxslərdə qalxanvari vəzi hormonları müayinə olunmalıdır.
Prolaktin adlanan  hormonu yüksək olanlarda
Qalxanvari vəzi çatışmazlığı zamanı qanda prolaktin hormonu arta bilər. Bu səbəbdən prolaktin hormonu yüksək olan şəxslərdə mütləq qalxanvari vəzi hormonları müayinə olunmalıdır. Bu xəstələrdə süd vəzilərdən süd gəlməsi və menstrual nizamsızlıq şikayətləri ola bilər.
Hepatit C virusu daşıyıcılarında
Aparılan tədqiqatlar Hepatit C virusu daşıyıcılarında qalxanvari vəzi çatışmazlığına 13% kimi yüksək nisbətdə, yəni tez-tez rast gəlindiyini aşkar etmişdir. Bu xəstələrin qanlarında anti-TPO və anti-tiroqlobulin səviyyələri yüksək olmuşdur. Bu səbəbdən hepatit C virusu daşıyıcıları və xəstələri vaxtaşırı TSH hormon səviyyəsi müayinə olunmalıdır.
Qanda kalsium miqdarı yüksək olanlarda
Çox nadir hallarda, təsadüfən qanda kalsimun miqdarının yüksək olduğu aşkarlanan şəxslərdə qalxanvari vəzin normadan çox işləməsinə rast gəlinə bilər.